Naselja-tipovi, funkcionalna klasifikacija

Naselja knjiga Jovana CvijićaNaselja su tekovina materjalne i duhovne kulture stanovništva. Tipovi naelja u različitim delovima sveta održavaju istorijske, socijalno-ekonomske, etno-kulturne i prirodne karakteristike odgovarajućih zemalja i naroda.

Naselja delimo na stalna i privremena(nomadska). Stalna naselja su sela i gradovi.

Stalna sela na stala su u vezi sa neposrednim privrednim iskorišćavanjem pripadajuće teritorije. Postoje sledeći tipovi stalnih sela:

  1. Potpuno razbijeni tip-kuće su „razbacane“ po celom selu, nema ulica ni seoskog centra. Ima veliku površinu i malu naseljenost. Stari Vlah(starovlaski tip).
  2. Razbijeni grupni tip sela-sastoji se iz više grupa gusto zbijenih kuća. Grupice su međusobno udaljene a između su njivice. Sliv Ibra (džemati).
  3. Poluzbijeni tip-kuće imaju velika dvorišta ili okućnice. Centar je gušće izgrađen. Šumadija i Zapadna srbija.
  4. Zbijeni tip-ima jasnu izgrađenu strukturu ulica. Dolina Velike Morave. Postoje „zvezdasta“ sela, ulice se pružaju zrakasto i ušorena „kstasta“sela u Mačvi.
  5. Potpuno zbijeni tip-to je kompaktno naselje koje ima i veliku gustinu naseljenosti. Postoje spontano zbijena naselja u Timočkoj krajni-timočki tip i planski zbijena naselja u Vojvodini (austrougarska vlast XVIII).

 

Po funkciji tj. delatnosti seoska naselja se dele na:

  1. čisto poljoprivredna
  2. poljoprivredna sa usližnim centrom 
  3. lokalni centri okolnih sela
  4. sela sa nepoljoprivrednim delatnostima (turistička sela, rudarska…)
  5. prigradska sela zahvaćena urbanizacijom

 

Po broju stanovnika sela se dele na:

  1. mala do 500 stanovnika
  2. srednja 500-2000
  3. veća 2000-3000
  4. velika 3000-5000
  5. veoma velika preko 5000 st.

 

Gradovi su veća naselja koja imaju industrijske, trgovačke, saobraćajne i druge nepoljoprivredne funkcije. Status grada se određuje zakonom. Da bi neko naselje dobilo status grada, obično kora da zadovolji dva kriterijuma: Kvantitativni (da ima određeni broj stanovnika) i Kvalitativni (da ima razvijena gradske funkcije i ekonmsku bazu).

Po broju stanovnika gradovi mogu biti:

  1. mali gradovi do 20000 st
  2. srednji gradovi od 20000-50000
  3. veliki gradovi preko 100000
  4. Milionski gradovi preko 1 mil st.
  5. Mega gradovi preko 10 mil st.

 

Gradovi se  ogu podeli i prema funkciji, mada je većina tih funkcija zastupljena u svim gradovima: industrijski, rudarski, saobraćajni, lučki, ztgovački, kulturno-turistički, zdravstveni, administrativno-politički. Nema gradova u kojima dominira poljoprivredna funkcija.

Leave a Reply

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Tags

1945 1993 aerodrom Afrika aglomeracija aktivno alternativni Amerika android anekumene antropogeografija APEK arhive ASEAN automatizacija Azija Balkan Bambi basen BBC BDP Beograd bezbednosti biciklizam bilans biotehnologija Bostona BOSVAŠ Brazil bračnost breg Brisel brixol broj budizam calendar CEFTA ciljevi cloud computing crkva crkve Cvijić David debata deklaracija dekolonizacija demografija demografska depopulacija destrukcija deterioracija dim DNK dom dom omladine društvena država države Dunav Dunavska dvor e-obrazovanje e-učenje EEZ EFTA ekologija ekološka ekološki ekonomija ekonomske ekonomski eksplozija ekumene elektro elektronika emigracija emigranti energenti energije erozija EU evro evropa evropska evropske evropski extremni facebook FAO faze Filadelfija gasovi generalna genetika geograf geografija geografije geografske igrice Geographic GIS glavni globalizacija globalno globano Gmail google grad gradovi granice grožđebal gudurica gustina hajdelberški helvecija hemijska hemofarm hidroenergija Himalaji hladni HongKong hrišćanstvo. judeizam imigracija imigranti Indija industrija industrijske informatika integracija integracije internet intoksikacija investicije islam istorija istorijski istraživanje iyvori izbeglice izvoz James James Wath Jangce Japan jednakost jezero Jovan Jovanović Jovina jugoistočna JužnaAmerika južnoafričkarepublika Kanada karta karte kavkaz kina klima kolonijalizam Kolumbo komisija kompleksna kontaminacija Konurbacije kretanja kretanje kultura Lion Livingstone ljudi London MAGATE makroregion male manual mape mapiranje maps mastriht materjali mašina mašinska megalopolisi melioracija metanastazička migracije milionski Minecraft mir MMF moneta mortalitet NAFTA narod NASA Naselja naseljenost naseljenosti nastava natalitet National NATO nauka neandertalac Nemačka nezavisnost nizija Njujork novi nupcijalitet oblasti obrazovanje odnos OECD okolina OPEK opšta organizacija osnivači otkrića otopljavanje otpaci Paja paraglajding park parlament parna parobrod pejorizacioa Petrovaradin pismenost planinarenje planinarski planine planinski pleme pod podela podkontinent podrumi pol politika politička političke poljoprivreda polurazbijeni poluzbijeni popis populacija poredak porodica potencijal potpuno povezivanje pravda pravim prezentacija priroda prirodno privatizacija privreda privrede proizvodnja pronatalistička prostora protestanti proučavanje pseudourbanizacija pustinje putevi putovanja rasa raspadanje rast rat razbijeni Razgovor o evropi razvoj region regionalne reka reke reljef reprodukcija resursi review revolucija revolucije Roko Rusija SAD SANSAN saobraćaj savet saveti savladavanje sektori sijalica sirovine skupština skype socijalno solidarnost sport srbija sredina SSSR stanovništva stanovništvo starost statistika Sterija STO struktura suburbanizacija sud sud pravde sukobi sv svatsko svedski svest svet svetske Swiss Takovo tehnologija tehnologije tehnološki tekstilna temperatura Teodor test Tibet transfer transformacija tranzicija trgovina trgovine tržište turizam twitter ugalj uglom UN unapređenje UNESCO unija unije uputstvo ural urbana urbanizacija urbanizam USA uvoz učenici učenje ušoreni Vašingtona venac vera vidikovac Vijetnam Viktorija vino vinogradi vladičanski vodopadi Vojvodina vojvođanski vreme vremena Vršac vršački WTO zagađenja zagađenje zagrevanje zakoni zaposlenost zaštita zbijeni zemlja zlato Zmaj znanje značaj ZND Čile Čipits čelik čestice čovek Šangaj Štrand širenje škola šuma Žuta životna